Deri tabaklama için hangi tanen ve krom seçilir

Deri tabaklama, ham deriyi bozulmaya karşı kalıcı hâle getiren iki ayrı yöntemle yapılır: bitkisel tanenler ya da krom tuzları. Hangisinin seçileceği hedeflenen deri özelliğine (sıkılık, yumuşaklık, renk, ışık haslığı) bağlıdır; ikisi ayrı yöntemdir ve birbirinin yerine geçmez. İşlem ayrıca kıl giderme gibi bir ön işlem ve retanlama gibi bir son işlem gerektirir. Sektörde en sık başvurulan yol, hızlı ve yumuşak bir deri için krom tabaklamayı, daha sıkı ve doğal bir deri için bitkisel tabaklamayı kullanmaktır. 'Hangi tabaklama daha iyi' yanlış soru; asıl soru hedeflenen derinin sıkı ve kalın mı yoksa yumuşak ve ısıya dirençli mi olacağıdır, çünkü bitkisel tanen ile krom bu iki sonucu ayrı yöntemle verir.

İşin gerektirdiği özellikler

• Tabaklama yöntemi. Bitkisel tanen ve krom tuzu iki ayrı yöntemdir; deriye farklı sıkılık, yumuşaklık ve dayanıklılık kazandırır.
• Tanen tipi. Yoğuşmuş tanen ve hidrolize tanen farklı kimyasal yapıya sahiptir; bu, deriye verdiği rengi ve astrenjanlığı değiştirir.
• Retanlama ihtiyacı. Birincil tabaklamadan sonra deriye ek özellik (renk, parlaklık, ışık haslığı) kazandırmak için ayrı bir retanlama maddesi gerekebilir.
• Krom derecesi. Aynı bazik krom sülfat farklı ticari kod ve bazisite oranıyla satılabilir.
• Yardımcı süreç kimyasalları. Kıl giderme, tampon ve koruma gibi işler tabaklamanın öncesinde ya da yanında ayrı bir kimyasal gerektirir.

Seçenekler

On üründen beşi Tabaklama ve Tanen ailesinde, dördü İnorganik Tuzlar ailesinde, biri (Formik Asit %85) Asitler ailesinde sınıflandırılır.

Kebroka Ato

Kebroka Ato, kebraço ağacından (Schinopsis balansae/lorentzii) sıcak su ekstraksiyonuyla elde edilen, yoğuşmuş tanen içeren bitkisel bir tabaklama maddesidir. Deri sektöründe bitkisel tabaklama ve retanaj işlemlerinde kullanılır. Katalogda kebraço tanen ekstresi sınıfında bir ürün olarak geçer. Sınırı, kalite/derece tanımının ("Ato") tedarikçiden teyit edilmesi gerekmesidir.

Kestane Acı

Kestane Acı, kestane ağacının (Castanea sativa) odun ve kabuğundan elde edilen, hidrolize olabilen tanen içeren bitkisel bir tabaklama maddesidir. "Acı" (sülfitlenmemiş) adlandırması, daha astrenjan ve koyu renkli bir işleme derecesine işaret eder. Sınırı, Kestane Tatlı'ya göre daha astrenjan olması nedeniyle her deri tipinde aynı sonucu vermemesidir.

Kestane Tatlı

Kestane Tatlı, Kestane Acı ile aynı ağaçtan elde edilen hidrolize tanen özütüdür. "Tatlı" (sülfitlenmiş) adlandırması, daha açık renkli ve daha az astrenjan bir işleme derecesine işaret eder. Sınırı, Kestane Acı'nın astrenjanlık gücünü taşımamasıdır.

Tara Pure

Tara Pure, Peru kökenli tara ağacının (Caesalpinia spinosa) meyve kabuklarından elde edilen, pirogallol grubu tanenler içeren doğal bir bitkisel tanendir. Açık renkli, parlak ve ışığa dayanıklı derilerin üretiminde tabaklama ve retanlama maddesi olarak kullanılır. Sınırı, tanen içeriği oranının tedarikçiden teyit edilmesi gerekmesidir.

Tara Retan TT

Tara Retan TT, tara kökenli bitkisel tanenlerden üretilen bir retanlama maddesidir. Krom ya da bitkisel tabaklama sonrası retanlama (yeniden tabaklama) aşamasında, deriye açık renk, parlaklık ve ışık haslığı kazandırmak amacıyla kullanılır. Tara Pure'dan farkı, birincil tabaklama maddesi değil, özellikle retanlama aşamasına yönelik bir ürün olmasıdır. Sınırı, tek başına birincil tabaklama maddesi olarak kullanılmamasıdır.

Tank Krom AB

Tank Krom AB, krom(III) hidroksit sülfat esaslı, parlak yeşil renkli toz hâlinde bir tabaklama kimyasalıdır. Ham derinin krom tuzlarıyla tabaklanması (kromlama) işleminde kullanılır ve deriye dayanıklılık, ısıya dirençlilik kazandırır. Ayrıntı Krom tabaklama tuzu (bazik krom sülfat) nedir yazısındadır. "AB" kod ibaresinin bazisite/Cr2O3 içeriği farkını belirttiği düşünülür. Sınırı, tam bazisite oranının tedarikçiden teyit edilmesi gerekmesidir.

Tank Krom SB

Tank Krom SB, Tank Krom AB ile aynı krom(III) hidroksit sülfat esasına sahip bir tabaklama kimyasalıdır. "SB" kodu, "AB" koduna göre farklı bir bazisite/Cr2O3 oranına işaret eder. Sınırı, iki kod arasındaki farkın tam olarak tedarikçiden teyit edilmesi gerekmesidir.

Sodyum Formiat

Sodyum Formiat, formik asidin sodyum tuzudur ve beyaz kristal toz hâlinde satılır. Deri tabaklama sürecinde, karayolu buz çözücülerde, tekstil boyamacılığında tampon madde ve petrol sondaj sıvılarında kullanılır. Buz çözücü kullanımı Yol tuzlama ve buz çözme için hangi kimyasal yazısında ele alınır. Sınırı, deri tabaklamadaki rolünün katalog verisinde ayrıntılandırılmamasıdır.

Sodyum Sülfhidrat

Sodyum Sülfhidrat, sodyum sülfürün hidrojen sülfürle kısmi nötrleştirilmesinden elde edilen bir tuzdur ve açık sarı pul hâlinde satılır. Deri tabaklamada kıl giderme, maden flotasyonu ve atık su arıtmada kükürt kaynağı olarak kullanılır. Alüminyum, bakır ve çinko kaplarda saklanmaz. Sınırı, tabaklamanın kendisinde değil, ön işlem aşamasında (kıl giderme) rol almasıdır.

Formik Asit %85

Formik Asit %85, en basit karboksilik asit olan formik asidin %85 derişimli sulu çözeltisidir. Silaj/yem koruyucu katkı, deri tabaklama, kauçuk lateks pıhtılaştırma ve tekstil boyama yardımcı maddesi olarak kullanılır. Katalogda %40 derişimli bir derecesi de bulunur, fark Formik asit %40 ile %85 farkı yazısında ele alınır. Sınırı, deri tabaklamadaki rolünün katalog verisinde ayrıntılandırılmamasıdır.

Karşılaştırma

Ürün	Yöntem/rol	Tanen tipi	Fiziksel hâl
Kebroka Ato	Bitkisel tabaklama	Yoğuşmuş	Toz
Kestane Acı	Bitkisel tabaklama	Hidrolize (astrenjan)	Toz
Kestane Tatlı	Bitkisel tabaklama	Hidrolize (açık renk)	Toz
Tara Pure	Bitkisel tabaklama/retanlama	Pirogallol grubu	Toz
Tara Retan TT	Retanlama	Pirogallol grubu	Toz
Tank Krom AB	Krom tabaklama	—	Toz
Tank Krom SB	Krom tabaklama	—	Toz
Sodyum Formiat	Yardımcı tuz	—	Toz
Sodyum Sülfhidrat	Kıl giderme (ön işlem)	—	Pul
Formik Asit %85	Yardımcı asit	—	Sıvı (çözelti)

Tablodaki beş bitkisel tanen (Kebroka Ato, Kestane Acı, Kestane Tatlı, Tara Pure, Tara Retan TT) farklı ağaçtan ve farklı tanen tipinden gelir; Kebroka Ato yoğuşmuş tanen taşırken Kestane ve Tara türevleri hidrolize ya da pirogallol grubu tanen taşır. İki krom ürünü (Tank Krom AB, Tank Krom SB) aynı krom(III) esasına sahiptir ve yalnızca ticari kod/bazisite oranıyla ayrılır. Sodyum Formiat, Sodyum Sülfhidrat ve Formik Asit %85 ise doğrudan tabaklama maddesi değildir; tabaklama sürecinin öncesinde ya da yanında yardımcı rol üstlenir.

Nasıl seçilir

Seçim önce tabaklama yöntemine bakar: bitkisel bir deri hedefleniyorsa Kebroka Ato, Kestane Acı/Tatlı ya da Tara Pure arasından tanen tipi ve renk hedefine göre seçim yapılır; hızlı ve yaygın bir yöntem hedefleniyorsa Tank Krom AB ya da Tank Krom SB tercih edilir. Birincil tabaklamadan sonra ek bir retanlama gerekiyorsa Tara Retan TT ya da Tara Pure kullanılır. Ön işlemde kıl giderme gerekiyorsa Sodyum Sülfhidrat, tampon ya da yardımcı bir tuz/asit gerekiyorsa Sodyum Formiat ya da Formik Asit %85 devreye girer.

Ambalaj miktarı da seçimi etkiler: on ürün de toptan rafında listelenir, fiyat sayfada görünmez, ambalaj seçilip "Teklif alın" ile teklif istenir. Dokuz ürün torba ölçeğinde, Formik Asit %85 bidon/IBC/tanker ölçeğinde sunulur.

Neyle karıştırılmaz

Bitkisel tanenler ile krom tabaklama sık karıştırılır; ikisi ayrı yöntemdir ve deriye farklı özellik verir — bitkisel tabaklama daha sıkı ve kalın bir deri, krom tabaklama daha yumuşak ve ısıya dirençli bir deri verir. Kestane Acı ile Kestane Tatlı de karıştırılır; aynı ağaçtan gelir ama sülfitleme derecesi renk ve astrenjanlığı değiştirir. Tara Pure ile Tara Retan TT de karıştırılır; ikisi de tara kökenlidir ama Tara Retan TT özellikle retanlama aşamasına yöneliktir, birincil tabaklama maddesi değildir.

Sodyum Sülfhidrat, adı benzer sodyum sülfitle karıştırılır; ikisi farklı bileşiktir ve Sodyum Sülfhidrat özellikle kıl giderme aşamasında kullanılır. Tank Krom AB ile Tank Krom SB de karıştırılır; ikisi aynı krom(III) esasına sahiptir ama farklı bir ticari kod/bazisite taşır.

Sık sorulanlar

Deri tabaklamada bitkisel tanen mi krom mu daha çok kullanılır?

İkisi de yaygındır ve farklı özellik verir; krom tabaklama hızlı ve yumuşak bir deri verirken bitkisel tabaklama daha sıkı ve kalın bir deri verir. Hangisinin seçileceği hedeflenen deri özelliğine bağlıdır.

Kestane Acı ile Kestane Tatlı farkı nedir?

İkisi de aynı ağaçtan gelir; Kestane Acı sülfitlenmemiş ve daha astrenjan/koyu renkli, Kestane Tatlı ise sülfitlenmiş ve daha açık renkli/az astrenjandır.

Retanlama nedir?

Birincil tabaklamadan sonra deriye ek özellik (renk, parlaklık, ışık haslığı) kazandırmak için yapılan yeniden tabaklama işlemidir. Tara Retan TT bu aşamaya özgü bir üründür.

Sodyum Sülfhidrat deri tabaklamada ne işe yarar?

Kıl giderme aşamasında kullanılır; bu, birincil tabaklamadan önceki bir ön işlem adımıdır.