Kazan ve soğutma suyu için hangi fosfonat ve şelat

Kazan ve soğutma suyunda korozyon ve kireçlenme iki ayrı mekanizmadan doğar, bu yüzden iki ayrı kimyasal grubuyla ele alınır. Sudaki çözünmüş oksijen metal yüzeyleri paslandırır; bunu önlemek için Sodyum Sülfit gibi bir indirgeyici oksijeni bağlar. Kalsiyum ve magnezyum iyonları ise kireç ve kabuk oluşturur; bunu önlemek için HEDP, ATMP, DTPMP, EDTA 4NA ya da Sodyum Glukonat gibi bir şelatlayıcı metal iyonlarını komplekse alır. Morfolin ise buhar hattında pH'ı korozyona karşı dengeleyen uçucu bir nötrleştiricidir. Seçimi belirleyen tek etken, giderilmek istenen sorunun çözünmüş oksijen mi yoksa kalsiyum-magnezyum kaynaklı kireçlenme mi olduğudur; ikisi aynı kimyasalla çözülmez.

İşin gerektirdiği özellikler

• Çözünmüş oksijeni bağlama. Bir indirgeyici, sudaki çözünmüş oksijenle tepkimeye girerek metal yüzeylerin paslanmasının başlıca nedenini ortadan kaldırır.
• Kireç ve kabuk önleme. Bir şelatlayıcı, kalsiyum ve magnezyum iyonlarını komplekse alarak bunların ısıtıcı yüzeylerde katı kabuk oluşturmasını engeller.
• pH dengeleme. Buhar sistemlerinde uçucu bir nötrleştirici, yoğuşma suyunun pH'ını korozyona karşı ölçülü tutar.
• Metal uyumu. Bazı şelatlayıcılar metale karşı aşındırıcıdır; plastik kaplarda depolanır ve metal temasından kaçınılır.
• Biyobozunurluk. Bazı şelatlayıcılar biyobozunur yapıdadır; bu özellik atık su deşarjı açısından bir tercih nedenidir.
• Ek işlev. Bazı ürünler kazan suyu dışında çimento priz geciktirici ya da elektrokaplama şelatlayıcısı gibi başka bir sanayide de yer alır.

Seçenekler

Altısı Şelat ve Su Şartlandırma ailesinde durur; Sodyum Sülfit İnorganik Tuzlar, Morfolin ise Amin, Amid ve Aldehit ailesindedir.

Sodyum Sülfit Anh.

Sodyum Sülfit Anh., kükürt dioksitin sodyum hidroksit ile nötrleştirilmesinden elde edilen beyaz kristal bir tuzdur. Kazan suyunda çözünmüş oksijeni tutan başlıca indirgeyicidir; tekstil ağartma/redüksiyon işlemlerinde, kağıt hamuru üretiminde ve fotoğraf banyo kimyasalında da kullanılır. Sınırı, yalnız oksijen bağlama işlevi görmesi, kireç ve kabuk oluşumuna karşı etkisiz kalmasıdır.

HEDP

HEDP (etidronik asit), organik bir fosfonat şelatlayıcı ajandır. Soğutma suyu ve kazan sistemlerinde kireç/korozyon önleyici olarak, çimento üretiminde priz geciktirici ve elektrokaplamada şelatlayıcı olarak da kullanılır. Sınırı, oksijen bağlama işlevi taşımaması, yalnız kireç ve kabuk önlemede etkili olmasıdır.

ATMP 50% DeQuest 2000

ATMP 50%, su şartlandırma sistemlerinde kireç ve kabuk oluşumunu önleyen fosfonat grubu bir şelatlayıcıdır; %50 aktif madde içeren asidik bir sulu çözelti hâlinde satılır. Soğutma kuleleri ve kazan suyu sistemlerinde, deterjan formülasyonlarında ve metal yüzey temizliğinde kullanılır. Sınırı, metallere karşı aşındırıcı olması nedeniyle yalnız plastik kaplarda depolanabilmesidir.

DTPMP

DTPMP, güçlü metal iyonu şelatlama özelliğine sahip bir aminofosfonik asittir. Soğutma suyu, kazan suyu ve ters ozmoz sistemlerinde kireçlenme/korozyon önleyici, tekstil ve deterjan formülasyonlarında sekestran olarak kullanılır. Sınırı, ATMP gibi metallere karşı aşındırıcı olması nedeniyle uzun süreli metal temasından kaçınılmasıdır.

EDTA 4NA

EDTA 4NA, disodyum forma göre daha alkali güçlü bir şelatlama ajanı olan EDTA tetrasodyum tuzunun sulu çözeltisidir. Deterjan ve temizlik ürünlerinde sertlik giderici, kozmetikte metal iyonu kompleksleştirici, endüstriyel su şartlandırmada kullanılır. Sınırı, fosfonat ailesindeki ürünlere göre kazan suyu şartlandırmasında daha az yaygın bir tercih olmasıdır.

Sodyum Glukonat

Sodyum Glukonat, kazan suyu sisteminde metal yüzey temizleme ve pasivasyonda kompleksleştirici olarak görev yapan, glukonik asit kökenli biyobozunur bir tuzdur. Beton katkı maddelerinde priz geciktirici olarak da kullanılan aynı bileşiktir. Sınırı, fosfonat ailesindeki ürünlere göre daha ölçülü bir şelatlama gücü taşımasıdır.

Morfolin

Morfolin, hem amin hem eter fonksiyonel grubu taşıyan renksiz, higroskopik bir sıvıdır. Buhar ve kazan suyu şartlandırmada uçucu nötrleştirici korozyon önleyici olarak, kauçuk vulkanizasyon hızlandırıcılarında ve tekstil yardımcı maddelerinde kullanılır. Sınırı, alevlenir sınıfta olması ve oksitleyicilerden uzak tutulması gereken bir kimyasal olmasıdır.

Karşılaştırma

Ürün	Ana işlev	Aile	Metal uyumu
Sodyum Sülfit Anh.	Oksijen tutucu	İnorganik tuz	İyi
HEDP	Kireç/korozyon önleyici	Fosfonat	Orta
ATMP 50%	Kireç/kabuk önleyici	Fosfonat	Zayıf
DTPMP	Kireç/korozyon önleyici	Aminofosfonat	Zayıf
EDTA 4NA	Şelatlayıcı	EDTA tuzu	Orta
Sodyum Glukonat	Şelatlayıcı (biyobozunur)	Glukonat	İyi
Morfolin	pH dengeleyici	Siklik amin	Orta

Tablo, yedi kimyasalın üç ayrı işlevde toplandığını gösterir: oksijen bağlama, kireç/kabuk önleme ve pH dengeleme. Fosfonat grubundaki HEDP, ATMP ve DTPMP en güçlü şelatlama gücünü taşır ama metale karşı aşındırıcıdır; EDTA 4NA ve Sodyum Glukonat daha ölçülü bir profil sunar.

Nasıl seçilir

Seçim önce sorunun tipine bakar: çözünmüş oksijen kontrolü gereken sistemlerde Sodyum Sülfit değerlendirilir. Kireç ve kabuk önleme gereken sistemlerde fosfonat/şelatlayıcı ailesi devreye girer; HEDP, ATMP ve DTPMP arasındaki fark HEDP, ATMP ve DTPMP farkı yazısında karşılaştırılır, EDTA 4NA ve Sodyum Glukonat ise daha ölçülü ya da biyobozunur bir profil arandığında öne çıkar. Buhar hattında pH ve korozyon dengesi gereken sistemlerde Morfolin değerlendirilir.

Ambalaj boyu üründen ürüne değişir: yedisi de toptan rafında torba, varil ya da IBC tank ölçeğinde listelenir; fiyat sayfada gösterilmez, ambalaj seçilip "Teklif alın" ile teklif istenir. Metallere karşı aşındırıcı sınıflandırma taşıyan ATMP, DTPMP ve Morfolin plastik kaplarda ve metal temasından uzakta depolanır; Sodyum Sülfit ve Sodyum Glukonat için böyle bir ayrım gerekmez.

Neyle karıştırılmaz

HEDP, ATMP ve DTPMP adı ve işlevi birbirine çok benzediği için sık karıştırılır; üçü de fosfonat şelatlayıcıdır ama farklı moleküler yapı ve gücü taşır, bu üçünün ayrımı ayrı bir yazıda ele alınır. EDTA 4NA ile EDTA 2NA da karıştırılır; ikisi aynı ailenin farklı sodyum tuzlarıdır, fark EDTA-2Na ile EDTA-4Na farkı yazısındadır. Kazan suyu şartlandırma, EDTA ve fosfonatların da bir seçenek olduğu su yumuşatma işiyle karıştırılır; ayrım Su yumuşatma ve sekestran olarak hangi kimyasal yazısında ele alınır.

Sık sorulanlar

Kazan suyunda çözünmüş oksijen nasıl bağlanır?

Sodyum Sülfit, kazan suyunda çözünmüş oksijeni tutan başlıca indirgeyicidir. Kireç ve kabuk oluşumuna karşı etkisi yoktur; bu görev ayrı bir şelatlayıcı gerektirir.

HEDP, ATMP ve DTPMP arasındaki fark nedir?

Üçü de fosfonat grubu şelatlayıcıdır ve kireç/kabuk önlemede kullanılır, ama farklı moleküler yapıya ve şelatlama gücüne sahiptir. Ayrıntılı karşılaştırma HEDP, ATMP ve DTPMP farkı yazısındadır.

Morfolin kazan suyunda hangi işi görür?

Morfolin, buhar ve kazan suyu sistemlerinde uçucu bir nötrleştirici olarak pH'ı korozyona karşı dengeler. Kireç önleme ya da oksijen bağlama işlevi taşımaz.