Sodyum bikarbonat nedir, nerede kullanılır

Sodyum Bikarbonat (kabartma tozu), sodyum karbonatın karbondioksitle doyurulmasıyla elde edilen hafif bazik bir tuzdur; en yaygın bilinen kullanım alanı fırıncılıkta kabartma tozu bileşenidir. Katalogda gıda, yem ve teknik/genel kalite olmak üzere üç ayrı kalite grubunda, beş kalemde listelenir; her grup ayrı bir sektöre hitap eder. Soda ile adı ve görünüşü örtüşür ama ikisi ayrı tuzdur ve taşıdıkları bazlık gücü aynı değildir.

Sodyum bikarbonat nedir

Sodyum Bikarbonat (sodyum hidrojen karbonat; İngilizce Sodium Bicarbonate; CAS 144-55-8), Bazlar ve Kostikler ailesinde yer alan hafif bazik bir tuzdur. Beyaz toz hâlindedir; gerçek yoğunluğu 2,20 g/mL'dir. Sodyum karbonatın karbondioksitle doyurulmasıyla elde edilir; ısıtıldığında bu tepkime tersine döner, karbondioksit gazı açığa çıkarır ve geride katı bir kalıntı (sodyum karbonat) kalır. Bu gaz çıkışı, kabartma tozundaki kabartma etkisinin kaynağıdır. Katalogda üç kalite grubunda beş kalemde listelenir: gıda kalite (Sodyum Bikarbonat Besin, Sodyum Bikarbonat Besin Kalite; E500ii), yem kalite (Sodyum Bikarbonat Yem Kalite) ve teknik/genel kalite (Sodyum Bikarbonat Depodan Parsiyel, Sodyum Bikarbonat Kamyon Tuzla Yusufoğlu). Üç kalite arasındaki fark saflık derecesi değil, kullanım alanı onayıdır; ayrıntı Gıda, yem ve teknik sodyum bikarbonat farkı yazısındadır.

Nerede kullanılır

Gıda kalite

Sodyum Bikarbonat Besin ve Sodyum Bikarbonat Besin Kalite, fırıncılıkta kabartma tozu bileşeni, gıda asitlik düzenleyicisi (E500ii), gıda hijyeni/yıkama uygulamaları ve içecek formülasyonlarında kullanılır. Kabartma tozunun tam bileşimi, kabartma tozu ve fırıncılık için hangi hammaddelerin seçildiğini anlatan yazıda ele alınır. İki kalem arasındaki fark üreticidir; ikisi de aynı gıda kalite onayını taşır.

Yem kalite

Sodyum Bikarbonat Yem Kalite, başta süt sığırı yemleri olmak üzere hayvan yemlerinde rumen pH tamponlama katkısı olarak kullanılır ve yem formülasyonlarına girer.

Teknik/genel kalite

Sodyum Bikarbonat Depodan Parsiyel ve Sodyum Bikarbonat Kamyon Tuzla Yusufoğlu, deterjan formülasyonlarında, yangın söndürücü tozu üretiminde, baca gazı arıtmada asit nötralizasyonunda ve kimya sanayi hammaddesi olarak kullanılır. İkisi de aynı teknik/genel kalite onayını taşır; fark bir kalite derecesi değil, teslimat/lojistik şeklidir.

Nasıl seçilir

Beş kalem de toz hâlinde, 25 kg torba ambalajıyla toptan rafta listelenir; fiyat sayfada gösterilmez, ambalaj seçilip "Teklif alın" ile teklif istenir. Gıda kalite grubunda Sodyum Bikarbonat Besin Eti üretimi, Sodyum Bikarbonat Besin Kalite ise Şişecam üretimidir; yem kalite grubu Solvay ve Şişecam üretimidir. Teknik/genel kalite grubundaki iki kalem Rusya menşelidir; Depodan Parsiyel ve Kamyon Tuzla Yusufoğlu arasındaki fark bir kalite derecesi değil, teslimat/lojistik şeklidir. Hangi kalemin hangi sektörde kullanılabileceği katalogda kullanım alanı olarak belirtilir; kalite belgesi ürün sayfasının belgeler sekmesinden izlenir. Kuru bir yerde, nemden korunarak, kabı sıkıca kapalı saklanır. GHS kapsamında sınıflandırılmamıştır; taşımada tehlikeli madde değildir, ayrıntı talep üzerine e-postayla gönderilen GBF'de yer alır.

Neyle karıştırılmaz

Sodyum Bikarbonat, adı ve görünüşü benzeyen Soda (sodyum karbonat) ile sık karıştırılır; ikisi ayrı tuzdur ve ayrı bir bazlık gücü taşır, ayrıntı Sodyum bikarbonat ile soda farkı yazısındadır. Gıda, yem ve teknik kalite grupları arasındaki fark bir saflık derecesi değil kullanım alanı onayı olduğundan, "teknik olan daha düşük saflıktadır" gibi bir yargı da geçerli değildir; ayrıntı Gıda, yem ve teknik sodyum bikarbonat farkı yazısındadır. Kabartma tozunun kendisi (birden çok hammaddenin karışımı) ile sodyum bikarbonat (tek bir hammadde) de karıştırılmamalıdır; ayrıntı Kabartma tozu ve fırıncılık için hangi hammaddeler yazısındadır. Isıyla tamamen gaza ayrışan ve katı bir kalıntı bırakmayan amonyum bikarbonat ile de karıştırılmamalıdır; sodyum bikarbonat ısıtıldığında katı bir kalıntı (soda) bırakır, ayrıntı Amonyum bikarbonat nedir, nerede kullanılır yazısındadır.

Sık sorulanlar

Sodyum bikarbonat kabartma tozu ile aynı mıdır?

Hayır, kabartma tozunun bir bileşenidir. Kabartma tozu ayrıca bir asit ve nişasta içeren bir karışımdır.

Gıda, yem ve teknik sodyum bikarbonat arasındaki fark nedir?

Fark kullanım alanı onayıdır, saflık derecesi değildir. Hangi kalitenin seçileceği ürünün kullanılacağı sektöre bağlıdır.

Sodyum bikarbonat tehlikeli bir madde midir?

Hayır, GHS kapsamında sınıflandırılmamıştır. Taşımada da tehlikeli madde olarak değerlendirilmez.

Sodyum bikarbonat ile amonyum bikarbonat aynı işi mi görür?

İkisi de bir kabartma kaynağıdır ama farklı davranır. Sodyum bikarbonat ısıtıldığında katı bir kalıntı bırakırken amonyum bikarbonat tamamen gaza ayrışır.