Galvaniz ve kaplama banyoları için hangi kimyasal

Galvaniz ve kaplama banyosunda her bileşen ayrı bir rol taşır: biri banyoya kaplanacak metalin iyonunu taşır, biri iletkenlik sağlar, biri yüzeydeki oksit tabakasını gidererek metal-metal bağlanmasını kolaylaştırır (akı/flux), biri de yüzeyde koruyucu bir tabaka bırakır (pasivasyon). Hangi kimyasalın seçileceği bu rollerden hangisinin gerektiğine bağlıdır. Sektörde en sık başvurulan yol, hedeflenen metale göre bir metal tuzunu banyoya almak, akı ya da pasivasyon gerektiğinde ayrı bir bileşenle desteklemektir. Bu yedi kalemde en sık yapılan hata Kromik Asit ile Sodyum BiKromat'ı birbirinin yerine koymaktır; biri banyonun doğrudan krom kaynağıyken öteki daha çok pasivasyon ve ara madde üretiminde rol alır.

İşin gerektirdiği özellikler

• Metal tuzu kaynağı. Banyoya kaplanacak metalin iyonunu taşıyan bileşen, hedeflenen metale göre değişir.
• İletkenlik/elektrolit. Bazı tuzlar banyonun elektrik iletkenliğini sağlayan elektrolit rolü üstlenir.
• Akı (flux). Lehimleme ve galvanizleme öncesinde yüzeydeki oksit tabakasını gideren bir yardımcı bileşendir.
• Pasivasyon/parlatma. Bazı bileşenler yüzeyde koruyucu bir tabaka bırakır ya da yüzeyi parlatır.
• Fiziksel form. Katı kristal ve sıvı çözelti hâlindeki bileşenler farklı dozaj ekipmanı gerektirir.

Seçenekler

Yedi üründen beşi İnorganik Tuzlar ailesinde, ikisi Asitler ailesinde sınıflandırılır.

Çinko Klorür %99 Fransa

Çinko Klorür %99 Fransa, higroskopik ve suda son derece kolay çözünen beyaz kristalin bir inorganik tuzdur. Metal kaplama ve galvanizleme işlemlerinde akı (flux) olarak, lehim üretiminde, tekstil terbiyesinde kullanılır. Sınırı, higroskopik yapısı nedeniyle havayla temasının en aza indirilmesi gerekmesidir.

Amonyum Klorür

Amonyum Klorür, kokusuz, tuzlu tatta beyaz kristal bir katıdır. Çinko-karbon pillerde elektrolit bileşeni olarak, metal lehimlemede akı (flux) maddesi olarak ve azotlu gübre üretiminde kullanılır. Sınırı, tek başına bir metal tuzu kaynağı olmaması, iletkenlik ya da akı rolü üstlenmesidir.

Kromik Asit

Kromik Asit, koyu kırmızı, higroskopik, suda çözününce kromik asit çözeltisini oluşturan güçlü bir oksitleyici katıdır. Krom kaplama (elektrokaplama) banyolarında krom kaynağı olarak, alüminyum anodizasyonunda ve organik kimyada oksidasyon reaktifi olarak kullanılır. Resmî sınıflandırması toksik; ayrıntı talep üzerine e-postayla gönderilen GBF'dedir. Ayrıntı Kromik asit nedir yazısındadır. Sınırı, yanıcı ve indirgen maddelerden tamamen ayrı bir alanda saklanması gerekmesidir.

Sodyum BiKromat

Sodyum BiKromat, turuncu-kırmızı kristal yapıda, güçlü oksitleyici bir inorganik tuzdur. Krom(III) oksit ve diğer krom kimyasallarının üretiminde ara madde, metal yüzey işleme/pasivasyonda ve deri tabaklamada kullanılır. Resmî sınıflandırması toksik; ayrıntı talep üzerine e-postayla gönderilen GBF'dedir. Sınırı, Kromik Asit'in aksine doğrudan kaplama banyosunda değil, pasivasyon ve ara madde üretiminde rol almasıdır.

Çinko Sülfat Heptahidrat

Çinko Sülfat Heptahidrat, renksiz-beyaz kristalin bir çinko tuzudur. Tekstil ve galvaniz banyolarında çinko kaynağı ve çinko kaplama elektrolit çözeltilerinde kullanılır; tarımda mikro besin gübresi ve hayvan yemi katkısı olarak da yer alır. Sınırı, kaplama dışı alanlarda da kullanılan genel bir çinko tuzu olmasıdır.

Nitrik Asit %56

Nitrik Asit %56, renksiz-sarımsı, kuvvetli oksitleyici ve aşındırıcı bir mineral asit çözeltisidir. Metal yüzey işlemede dağlama ve parlatma amacıyla, azotlu gübre üretiminde ve patlayıcı ara maddesi sentezinde kullanılır. Sınırı, tek başına bir metal tuzu kaynağı değil, yüzey hazırlama/parlatma ajanı olmasıdır.

Sodyum Nitrit

Sodyum Nitrit, beyazdan hafif sarıya kristal yapıda, higroskopik bir inorganik tuzdur. Korozyon önleyici formülasyonlarda, metal yüzey işlemede ve kimyasal ara madde sentezinde kullanılır. Sınırı, doğrudan bir metal kaynağı değil, korozyona karşı koruma sağlayan bir katkı olmasıdır.

Karşılaştırma

Ürün	Rol	Metal/kaynak	Fiziksel hâl
Çinko Klorür %99 Fransa	Akı (flux)	Çinko	Kristal
Amonyum Klorür	Elektrolit / akı	—	Kristal
Kromik Asit	Metal tuzu kaynağı (banyo)	Krom	Pul
Sodyum BiKromat	Pasivasyon / ara madde	Krom	Kristal
Çinko Sülfat Heptahidrat	Elektrolit / metal kaynağı	Çinko	Kristal
Nitrik Asit %56	Parlatıcı / yüzey hazırlama	—	Sıvı
Sodyum Nitrit	Korozyon önleyici	—	Kristal

Tablodaki Çinko Klorür ve Çinko Sülfat Heptahidrat banyoya çinko iyonu taşır; farkları Çinko Klorür'ün akı (flux) rolü de üstlenmesidir. Kromik Asit doğrudan bir krom kaplama banyosunun metal kaynağıyken Sodyum BiKromat daha çok pasivasyon ve krom kimyasalları üretiminde ara madde olarak rol alır. Amonyum Klorür iletkenlik (elektrolit) ve akı rolünü birlikte üstlenir. Nitrik Asit %56 ve Sodyum Nitrit farklı bir kategoridedir: biri yüzeyi parlatan/hazırlayan bir ajan, diğeri korozyona karşı koruma sağlayan bir katkıdır.

Nasıl seçilir

Seçim önce banyodaki role bakar. Banyoya metal iyonu taşımak gerekiyorsa hedeflenen metale göre Çinko Klorür, Çinko Sülfat Heptahidrat ya da Kromik Asit seçilir. İletkenlik ya da akı (flux) gerekiyorsa Amonyum Klorür ya da Çinko Klorür değerlendirilir. Yüzeyde pasivasyon ya da parlatma isteniyorsa Sodyum BiKromat ya da Nitrik Asit %56 kullanılır; korozyona karşı koruma için Sodyum Nitrit eklenir.

Çinko Sülfat Heptahidrat'ın tarımsal gübre kullanımı ayrı bir konudur; Mikro element gübresi için hangi sülfat seçilir yazısında ele alınır.

Ambalaj miktarı da seçimi etkiler: yedi ürün de toptan rafında listelenir, fiyat sayfada görünmez, ambalaj seçilip "Teklif alın" ile teklif istenir. Yedi ürün de torba ölçeğinde sunulur; Nitrik Asit %56 bidon/IBC ölçeğinde de bulunur.

Neyle karıştırılmaz

Kromik Asit ile Sodyum BiKromat sık karıştırılır; ikisi de altı değerlikli krom bileşiğidir ama Kromik Asit doğrudan banyonun krom kaynağıyken Sodyum BiKromat daha çok ara madde ve pasivasyon rolündedir. Çinko Klorür ile Amonyum Klorür de karıştırılır; ikisi de akı (flux) rolü üstlenir ama Çinko Klorür aynı zamanda bir çinko kaynağıdır, Amonyum Klorür ise elektrolit rolünü de taşır.

Çinko Sülfat Heptahidrat, adı benzer diğer çinko tuzlarıyla karıştırılır; her biri farklı bir anyon ya da hidrat formu taşır ve birbirinin yerine geçmez, fark Çinko sülfat monohidrat ile heptahidrat farkı yazısında ele alınır.

Sık sorulanlar

Kaplama banyosunda hangi bileşen metal kaynağı olur?

Hedeflenen metale göre değişir: çinko kaplamada Çinko Klorür ya da Çinko Sülfat Heptahidrat, krom kaplamada Kromik Asit banyoya metal iyonu taşır.

Flux (akı) ne işe yarar?

Lehimleme ve galvanizleme sırasında yüzeydeki oksit tabakasını gidererek metal-metal bağlanmasını kolaylaştıran bir yardımcı bileşendir. Çinko Klorür ve Amonyum Klorür bu rolü üstlenir.

Kromik Asit ile Sodyum BiKromat aynı işi mi görür?

Kısmen; ikisi de altı değerlikli krom bileşiğidir ama Kromik Asit doğrudan kaplama banyosunun krom kaynağıdır, Sodyum BiKromat ise daha çok pasivasyon ve krom kimyasalları üretiminde ara madde olarak kullanılır.

Sodyum Nitrit banyoya metal mi taşır?

Hayır; Sodyum Nitrit bir korozyon önleyici katkıdır, banyoya metal iyonu taşımaz.