Selülozik boya inceltmek için hangi tiner seçilir

Selülozik boya ve vernik, nitroselüloz bazlı bir film oluşturduğu için ancak belirli bir çözücü grubuyla inceltilebilir: esterler, ketonlar ve aromatik hidrokarbonlar nitroselülozü çözer, alifatik hidrokarbonlar ise yalnız seyreltici olarak katkıda bulunur. Hangi tinerin öne çıktığı işin gerektirdiği uçma hızına, çözme gücüne ve kokuya bağlıdır. Sektörde en sık başvurulan yol, hazır karışım bir selülozik tinerle (Selülozik Ex Ex Tiner) genel amaçlı çalışmak, hız ayarı gerektiren işlerde ise tek bir ester (butil asetat, etil asetat, izobutil asetat) ya da toluen esaslı endüstriyel tineri devreye almaktır. Selülozik boyaya sentetik tiner koymak sık yapılan bir hatadır; iki tiner farklı reçine ailesi için formüle edilmiştir ve birbirinin yerine geçmez.

İşin gerektirdiği özellikler

• Nitroselülozü çözme gücü. Ester, keton ve aromatik grubundaki moleküller nitroselüloz filmini çözer; alifatik bileşenler yalnız seyreltme görevi görür.
• Uçma hızı. Selülozik sistemlerde film katman katman kurur; çok hızlı uçan bir ester ile daha yavaş uçan bir aromatik karışımı arasındaki fark, yüzeydeki akış süresini belirler.
• Kalıntı bırakmama. Tam buharlaşmayan bir çözücü, film üzerinde donukluk ya da yapışkanlık bırakabilir.
• Koku. Aromatik esaslı çözücüler belirgin bir hidrokarbon kokusu taşır; esterler daha ölçülü, meyvemsi bir koku bırakır.
• Alevlenirlik. Beşi de alevlenir sınıfındadır; parlama noktası ürüne göre değişir ve depolama koşulunu belirler.
• Hazır karışım mı, tek bileşen mi. Hazır bir tiner karışımı tek üründe birden çok işlevi bir arada verir; tek bir ester ise formülasyona ayrı ayrı eklenerek hız ince ayarı yapılmasını sağlar.

Seçenekler

Beşi de Çözücüler ve Glikoller ailesinde durur, ama selülozik boya inceltmedeki rolleri farklıdır.

Selülozik Ex Ex Tiner

Selülozik Ex Ex Tiner, nitroselüloz esaslı boya, vernik ve dolgu malzemelerini inceltmek için tanımlanmış, esterler, ketonlar, alkoller ve aromatik/alifatik hidrokarbonların karışımından oluşan çok bileşenli bir çözücüdür. Mobilya ve ahşap kaplamalarında ve yüzey temizlemede de kullanılır. Tam bileşimi tedarikçiye göre değişir; bu da onu tek bir saf bileşenden çok, dengelenmiş bir karışım olarak konumlandırır. Sınırı, bileşim değişkenliği nedeniyle parti farkında davranışının tam olarak öngörülememesidir.

Endüstriyel Tiner (Toluen Esaslı)

Endüstriyel Tiner (toluen esaslı), 111°C kaynama noktası ve 4°C parlama noktasıyla hızlı uçan bir aromatik çözücüdür. Selülozik boya inceltmenin yanında makine ve metal yağ çözmede, yapıştırıcı ve reçine seyreltmede, baskı mürekkebinde de kullanılır. Hızlı uçtuğu için kapalı hacimde buharı birikir. Sınırı, aromatik içeriği nedeniyle belirgin bir koku taşımasıdır.

Butil Asetat

Butil Asetat, 126°C kaynama noktasıyla beşi arasında en yavaş uçan esterdir; saflığı %99'un üzerindedir. Nitroselüloz ve akrilik reçineleri iyi çözdüğü için boya ve mürekkep formülasyonlarının temel bileşenidir, karakteristik meyvemsi bir kokusu vardır. Sınırı, hızlı kuruma gereken işlerde diğer esterlere göre daha uzun bekleme süresi bırakmasıdır.

Etil Asetat

Etil Asetat, 77°C kaynama noktasıyla beşi arasında en hızlı uçan bileşendir; saflığı %99,5'in üzerindedir. Fleksografik ve rotogravür mürekkepte, hızlı kuruyan yapıştırıcı sistemlerinde ilk tercihtir; oje çıkarıcı formülasyonunda ve reçine çözmede de kullanılır. Sınırı, çok hızlı uçması nedeniyle geniş yüzeylerde akış süresinin kısa kalmasıdır.

İzobutil Asetat (IBA)

İzobutil Asetat, butil asetata çok benzeyen ancak 118°C kaynama noktasıyla ondan daha hızlı uçan bir izomerdir; saflığı %99'un üzerindedir. Kuruma süresinin kısaltılması istenen selülozik ve akrilik boya, baskı mürekkebi ve yapıştırıcı formülasyonlarında butil asetatın yerine geçer. Sınırı, butil asetata göre daha dar bir tedarik ve fiyat farkıyla sunulmasıdır.

Karşılaştırma

Ürün	Uçma hızı	Koku	Nitroselüloz çözme gücü	Satış şekli
Selülozik Ex Ex Tiner	Karışık (bileşene göre değişir)	Belirgin	Yüksek	Toptan
Endüstriyel Tiner (Toluen Esaslı)	Hızlı	Belirgin	Yüksek	Perakende
Butil Asetat	Orta	Meyvemsi	Yüksek	Perakende
Etil Asetat	Çok hızlı	Meyvemsi	Yüksek	Perakende
İzobutil Asetat	Hızlı	Meyvemsi	Yüksek	Perakende

Tablo, beş çözücünün uçma hızı ve koku profilinde nasıl ayrıştığını gösterir. Etil asetat en hızlı uçan seçenekken butil asetat en yavaş kalır; izobutil asetat bu ikisinin arasında, butil asetata daha yakın bir alternatif sunar. Endüstriyel tiner ve Selülozik Ex Ex Tiner aromatik içerikleri nedeniyle daha belirgin bir koku taşır, esterler ise meyvemsi ve daha ölçülü bir kokuyla ayrışır.

Nasıl seçilir

Seçim önce işin hız ihtiyacına bakar: hızlı kuruma gereken ince kat işlerinde etil asetat ya da izobutil asetat öne çıkar, daha uzun akış süresi isteyen kalın kat ya da sıcak havada çalışmada butil asetat tercih sebebi olur. Genel amaçlı, tek bir üründe hem çözme hem seyreltme işlevi arayan bir iş için hazır karışım Selülozik Ex Ex Tiner ya da toluen esaslı Endüstriyel Tiner değerlendirilir; ikisi arasındaki fark, Ex Ex Tiner'ın nitroselüloz için özel olarak dengelenmiş bir karışım olması, Endüstriyel Tiner'ın ise yağ çözme gibi ek işlevleri de üstlenmesidir.

Koku hassasiyeti olan kapalı atölyelerde esterler aromatik esaslı seçeneklere göre daha ölçülü bir koku bırakır. Ambalaj boyu işin sıklığına göre değişir: ara sıra kullanımda 1 l şişe, atölye ölçeğinde düzenli kullanımda 5 l ya da 30 l bidon öne çıkar; bu üç ambalaj Endüstriyel Tiner, Butil Asetat, Etil Asetat ve İzobutil Asetat'ta perakende raftan sepete eklenerek satın alınır. Selülozik Ex Ex Tiner ise toptan rafında varil ölçeğinde listelenir; fiyat sayfada gösterilmez, ambalaj seçilip "Teklif alın" ile teklif istenir. Saflık düzeyleri arasında etil asetat en yüksek derecededir, butil asetat ve izobutil asetat biraz daha altında kalır; Endüstriyel Tiner ve Selülozik Ex Ex Tiner'ın bileşimi ise sabit bir saflık yüzdesinden çok tedarikçiye göre değişen bir karışım oranıdır.

Neyle karıştırılmaz

Selülozik tiner, sentetik (alkid/yağlı) boya sistemlerinde kullanılan sentetik tinerle karıştırılır; ikisi farklı reçine ailesi için formüle edilmiştir ve birbirinin yerine geçmez, fark Selülozik tiner ile sentetik tiner farkı yazısında anlatılır. Toluen esaslı Endüstriyel Tiner, ksilen esaslı fırın tineriyle de karıştırılır; ikisi aromatik hidrokarbon esaslı olsa da farklı uçma hızına ve kullanım alanına sahiptir, fark Toluen ile ksilen farkı yazısındadır. Butil asetat ile etil asetat da adı ve işlevi yakın olduğu için sık karıştırılır; aralarındaki uçma hızı farkı Etil asetat ile butil asetat farkı yazısında karşılaştırılır.

Sık sorulanlar

Selülozik boya için hangi tiner en hızlı uçar?

Beş seçenek arasında etil asetat en hızlı uçandır, izobutil asetat onu takip eder. Butil asetat en yavaş uçan esterdir ve daha uzun bir akış süresi bırakır.

Selülozik Ex Ex Tiner yerine tek bir ester kullanılır mı?

Evet, hız ayarı gereken işlerde butil asetat, etil asetat ya da izobutil asetat gibi tek bir ester tercih edilebilir. Hazır karışım Selülozik Ex Ex Tiner ise genel amaçlı, tek üründe birden çok işlevi bir arada isteyen işlerde öne çıkar.

Endüstriyel Tiner selülozik boyada kullanılabilir mi?

Evet, toluen esaslı Endüstriyel Tiner selülozik boya inceltmenin yanında yağ ve reçine çözmede de kullanılır; aromatik içeriği nedeniyle esterlere göre daha belirgin bir koku taşır.