Sentetik ve yağlı boya için hangi tiner seçilir

Sentetik ve yağlı (alkid) boya sistemleri, alifatik ve aromatik hidrokarbonlardan oluşan bir çözücü ailesiyle inceltilir; hangi ürünün öne çıktığı işin kürlenme biçimine, koku hassasiyetine ve uçma hızı ihtiyacına bağlıdır. En yaygın seçenek white spirit esaslı Sentetik Tiner'dır; koku hassasiyeti olan işlerde Kokusuz Tiner D60 ve D80, fırında kürlenen sentetik ve akrilik sistemlerde ise ayrı bir ürün olan ksilen esaslı Fırın Tiner devreye girer. Dört tiner de aynı rafta durur ve adları birbirine benzer; hangisinin sentetik boyayla çalışacağını belirleyen şey boyanın reçine ailesidir.

İşin gerektirdiği özellikler

• Alkid/yağlı reçineyi çözme gücü. Alifatik ve aromatik hidrokarbonlar sentetik ve yağlı boya reçinesini çözer; alifatik ağırlıklı ürünler daha ölçülü, aromatik ağırlıklı ürünler daha güçlü bir çözme etkisi taşır.
• Uçma hızı. Parlama noktası yükseldikçe ürün daha yavaş uçar; oda sıcaklığında hızlı kuruyan bir iş ile yavaş akışlı bir fırın sistemi farklı uçma hızı ister.
• Koku. Aromatik içeren ürünler belirgin bir hidrokarbon kokusu taşır; aromatiği alınmış (dearomatize) ürünler kapalı ortamda koku hassasiyeti olan işlerde tercih edilir.
• Kürleme biçimi. Oda sıcaklığında kuruyan sistemlerle fırında pişirilerek kürlenen sistemler farklı bir uçma profiline ihtiyaç duyar; fırın sistemleri yüzeyin akışını düzgünleştirecek kadar yavaş uçan bir çözücü gerektirir.
• Taşımacılık sınıfı. Parlama noktası 60°C üzerinde olan ürünler alevlenir sıvı sınıfına girmez ve karayolu taşımasında tehlikeli madde sayılmaz; bu fark ürünler arasında değişir.
• Fırça ve rulo temizliği. Aynı ürün genelde hem boyayı inceltir hem uygulama ekipmanını temizler; bu ikili işlev seçimi kolaylaştırır.

Seçenekler

Dördü de Çözücüler ve Glikoller ailesinde durur, ama sentetik boya inceltmedeki rolleri farklıdır.

Sentetik Tiner (White Spirit)

Sentetik Tiner, 145-200°C kaynama aralığı ve 40°C parlama noktasıyla white spirit esaslı standart bir inceltici ve fırça temizleyicidir; aromatik içeriği %15-20 düzeyindedir. Yağlı ve sentetik boyalarda hem inceltici hem yağ ve gres çözücü olarak kullanılır. Sınırı, aromatik içermesi nedeniyle kokusuz (D serisi) ürünlere göre daha belirgin bir koku taşımasıdır.

Kokusuz Tiner D60

Kokusuz Tiner D60, 185-215°C kaynama aralığı ve 62°C parlama noktasıyla orta uçuculukta, aromatiği alınmış bir çözücüdür; aromatik içeriği %1'in altındadır. Parlama noktası 60°C üzerinde olduğu için alevlenir sıvı olarak sınıflandırılmaz ve karayolu taşımasında tehlikeli madde değildir. Kokusuz boya inceltme, metal yağ alma, tarımsal ilaç taşıyıcısı ve yağ bazlı temizleyici formülasyonlarında kullanılır. Sınırı, Sentetik Tiner'a göre daha yavaş uçmasıdır.

Kokusuz Tiner D80

Kokusuz Tiner D80, 205-240°C kaynama aralığı ve 80°C parlama noktasıyla dört ürün arasında en yavaş uçandır; aromatik içeriği D60 gibi %1'in altındadır. Yüksek parlama noktası sayesinde tehlikeli madde taşımasına tabi değildir ve depolama koşulları en rahat olan seridir. Yavaş kuruyan boya sistemleri, yağ bazlı temizleyici, metal işleme sıvıları ve matbaa mürekkebinde kullanılır. Sınırı, yavaş uçması nedeniyle hızlı kuruma gereken işlerde tercih edilmemesidir.

Fırın Tiner (Ksilen Esaslı)

Fırın Tiner, 138°C kaynama noktası ve 25°C parlama noktasıyla ksilen ağırlıklı, yavaş uçuculu bir tinerdir. Fırınlanan sentetik ve akrilik boyalarda akışı düzgünleştirdiği için tercih edilir; toluenli tinere göre daha geç kurur ve portakal kabuğu etkisini azaltır. Sınırı, sentetik tinerin bir eşanlamlısı değil, yalnız fırında kürlenen sistemler için tanımlanmış ayrı bir ürün olmasıdır; fırın boya ve endüstriyel astar seçimi Fırın boya ve endüstriyel astar için hangi çözücü yazısında ayrıca ele alınır.

Karşılaştırma

Ürün	Uçma hızı	Koku	Parlama noktası	Uygun kürleme
Sentetik Tiner (White Spirit)	Hızlı-orta	Belirgin	40°C	Oda sıcaklığında
Kokusuz Tiner D60	Orta	Kokusuz	62°C	Oda sıcaklığında
Kokusuz Tiner D80	Yavaş	Kokusuz	80°C	Oda sıcaklığında, yavaş kuruyan iş
Fırın Tiner (Ksilen Esaslı)	Orta-yavaş	Belirgin	25°C	Fırında kürlenen

Tablo, parlama noktası yükseldikçe uçma hızının nasıl yavaşladığını gösterir: Sentetik Tiner en hızlı uçan seçenekken D80 en yavaş kalır. Fırın Tiner, düşük parlama noktasına rağmen ksilen esaslı yapısı nedeniyle yavaş uçar ve yalnız fırında kürlenen sistemler için tanımlıdır; bu yüzden tabloya diğer üçle aynı eksende değil, ayrı bir kürleme sütununda konumlanır.

Nasıl seçilir

Seçim önce sistemin kürlenme biçimine bakar: oda sıcaklığında kuruyan sentetik ve yağlı boyalarda Sentetik Tiner standart seçenektir; fırında pişirilerek kürlenen sentetik ve akrilik sistemlerde ise Fırın Tiner gerekir, bu iki aile birbirinin yerine geçmez. Koku hassasiyeti olan kapalı atölyelerde ya da tarımsal ilaç taşıyıcısı gibi kokusuz bir çözücü gereken işlerde D60 ya da D80 tercih edilir; ikisi arasındaki fark uçma hızıdır, hızlı kuruma isteyen işlerde D60, daha yavaş ve kontrollü bir akış isteyen işlerde D80 öne çıkar.

Taşımacılık sınıfı da bir ayrım noktasıdır: D60 ve D80 parlama noktası 60°C üzerinde olduğu için ADR kapsamı dışındadır, Sentetik Tiner ve Fırın Tiner ise alevlenir sıvı sınıfında ADR'ye tabidir. Dördü de perakende raftan 1 l şişe, 5 l bidon ya da 30 l bidon ölçeğinde sepete eklenerek satın alınır; ambalaj boyu işin sıklığına göre değişir.

Neyle karıştırılmaz

Sentetik Tiner, nitroselüloz esaslı selülozik boyalarda kullanılan selülozik tinerle karıştırılır; ikisi farklı reçine ailesi için formüle edilmiştir, fark Selülozik tiner ile sentetik tiner farkı yazısındadır. D60 ile D80 de aynı ailenin farklı hızdaki üyeleri olduğu için sık karıştırılır; aralarındaki fark Kokusuz tiner D40, D60 ve D80 farkı yazısında karşılaştırılır. Fırın Tiner ise Sentetik Tiner'ın bir çeşidi sanılır; oysa ayrı bir üründür ve yalnız fırında kürlenen sistemler için tanımlıdır, ayrıntı Fırın boya ve endüstriyel astar için hangi çözücü yazısındadır.

Sık sorulanlar

Sentetik tiner ile kokusuz tiner arasındaki fark nedir?

Sentetik Tiner aromatik içerir ve belirgin bir koku taşır; Kokusuz Tiner D60 ve D80 ise aromatiği alınmış olduğu için kokusuzdur ve D80 daha yavaş uçar. Koku hassasiyeti olan işlerde D60 ya da D80 tercih edilir.

Fırın tineri sentetik tiner yerine kullanılır mı?

Hayır, Fırın Tiner ksilen esaslıdır ve yalnız fırında kürlenen sentetik ve akrilik sistemler için tanımlanmıştır. Oda sıcaklığında kuruyan sistemlerde Sentetik Tiner standart seçenek olarak kalır.

D60 ile D80 arasında hangisi daha hızlı uçar?

D60 daha düşük parlama noktasına sahip olduğu için D80'e göre daha hızlı uçar. D80 ise en yavaş uçan seçenektir ve daha kontrollü bir akış gerektiren işlerde tercih edilir.