Tekstil baskı ve apre için hangi yardımcı kimyasal

Tekstil baskı ve apre işlemlerinde boyar madde ya da desenin kendisi tek başına yetmez; baskı patının pH'ını tutan bir tampon, apreye kalıcılık veren bir çapraz bağlayıcı ya da boyalı bir zeminde rengi gideren bir indirgen ajan gerekir. Hangi yardımcı kimyasalın seçileceği bu rollerden hangisinin gerektiğine bağlıdır. Sektörde en sık başvurulan yol, reaktif boyarmadde baskı patlarında bir fosfat tamponu (DiAmonyum Fosfat Baskı) kullanmak, kalıcı apre gerektiğinde bir çapraz bağlayıcıyla desteklemektir. Altı hammaddeden hangisinin devreye gireceği, baskı patının pH tamponuna mı, apre kalıcılığına mı yoksa boyalı zeminde renk gidermeye mi ihtiyaç duyduğuna göre değişir.

İşin gerektirdiği özellikler

• Rol. Tampon, çapraz bağlayıcı, kolay bakım apresi ara maddesi ve aşındırma (renk giderme) ajanı birbirinden ayrı işlev görür.
• Formaldehit içeriği. Bazı yardımcı kimyasallar formaldehitli süreçlerle, bazıları formaldehitsiz bir alternatifle ilişkilidir.
• Uygulama aşaması. Baskı patı bileşeni olarak mı, apre/terbiye aşamasında mı devreye girdiği farklı bir kullanım anlamına gelir.
• Fiziksel form. Kristal, sıvı çözelti ve granül hâlindeki hammaddeler farklı dozaj ekipmanı gerektirir.

Seçenekler

Altı üründen dördü Amin, Amid ve Aldehit ailesinde, ikisi İnorganik Tuzlar ailesinde sınıflandırılır.

DiAmonyum Fosfat Baskı

DiAmonyum Fosfat Baskı, amonyağın fosforik asitle nötralleştirilmesinden elde edilen bir tuzdur. Tekstil baskı endüstrisinde reaktif boyarmadde baskı patlarında pH tamponlayıcı ve buharlama yardımcı kimyasalı olarak kullanılır. Ayrıntı Diamonyum fosfat (DAP) nedir yazısındadır. Sınırı, tek başına bir çapraz bağlayıcı ya da renk açıcı işlevi görmemesidir.

Glyoxal %40

Glyoxal %40, en basit dialdehit olan glioksalin %40'lık sulu çözeltisidir. Tekstilde buruşmaz apre (permanent press) işlemlerinde çapraz bağlayıcı, kağıt/karton kaplamada nişasta çapraz bağlayıcısı ve deri tabaklamada kullanılır. Sınırı, tek başına bir tampon ya da renk açıcı işlevi taşımamasıdır.

Dimetil Üre

Dimetil Üre, ürenin metilasyonundan elde edilen bir üre türevidir. Tekstil terbiye sektöründe formaldehit içermeyen kolay bakım (buruşmazlık) apre maddelerinin sentezinde ara madde olarak kullanılır. Katalogda hangi izomere (1,3- ya da 1,1-dimetilüre) karşılık geldiği belirtilmez; tekstil apre kullanımıyla eşleşen 1,3-dimetilüre olduğu varsayılır. Sınırı, kendisinin doğrudan apre maddesi değil, bir ara madde olmasıdır.

Üre Formaldehitsiz

Üre Formaldehitsiz, amonyak ve karbondioksitten üretilen azotlu bir bileşiktir; bu parti düşük formaldehit içerikli prill formundadır. Esas kullanımı azotlu gübre olup üre-formaldehit reçinelerinin üretiminde ara madde olarak da kullanılır. Bu yazıdaki diğer beş üründen farkı, doğrudan bir tekstil baskı yardımcı kimyasalı olarak tanımlanmamasıdır; katalog verisinde böyle bir kullanım alanı belirtilmez. Sınırı, tekstil sürecindeki rolünün bu veriyle sınırlı kalmasıdır.

Sodyum Asetat

Sodyum Asetat, asetik asidin sodyum tuzudur ve genellikle trihidrat formunda satılır. Tekstil boyamacılığında tampon maddesi ve asit nötralizanı olarak, deri tabaklamada ve beton katkısında kullanılır. Sınırı, tek başına bir çapraz bağlayıcı ya da renk açıcı işlevi görmemesidir.

Rongalit C Torbalı

Rongalit C Torbalı, suda çözünen bir indirgen ajandır (sodyum formaldehit sülfoksilat). Tekstil baskısında aşındırma (discharge) tekniğinde, boyanmış bir zemin üzerinde istenen bölgedeki rengi indirgeyerek gidermek için kullanılır. Kauçuk/lateks emülsiyon polimerizasyonunda redoks başlatıcı olarak da kullanılır. Sınırı, bu işlevinin tampon ya da çapraz bağlayıcı rollerinden tamamen ayrı olmasıdır.

Karşılaştırma

Ürün	Rol	Fiziksel hâl
DiAmonyum Fosfat Baskı	Tampon (pH)	Kristal
Glyoxal %40	Çapraz bağlayıcı	Sıvı (çözelti)
Dimetil Üre	Kolay bakım ara maddesi	Kristal
Üre Formaldehitsiz	— (tekstile özgü değil)	Granül
Sodyum Asetat	Tampon / nötralizan	Kristal
Rongalit C Torbalı	Aşındırma (renk giderme)	Toz

Tablodaki iki tampon (DiAmonyum Fosfat Baskı, Sodyum Asetat) baskı patının ya da boyama banyosunun pH'ını dengeler; farkları DAP'ın buharlama aşamasında, Sodyum Asetat'ın asit nötralizasyonunda öne çıkmasıdır. Glyoxal %40 tek başına bir çapraz bağlayıcıdır ve buruşmaz apre işleminde kalıcı bir bağ kurar. Dimetil Üre formaldehitsiz kolay bakım apresinin ara maddesidir; Üre Formaldehitsiz ise doğrudan bu sürecin bir parçası değildir, adı benzese de farklı bir kullanım alanı taşır. Rongalit C Torbalı ise diğer beşinden ayrı bir işi görür: renk açmaz, boyalı bir zeminde seçili bölgede rengi indirgeyerek giderir.

Nasıl seçilir

Seçim önce baskı ya da terbiye sürecindeki ihtiyaca bakar. Baskı patının pH'ını tamponlamak gerekiyorsa DiAmonyum Fosfat Baskı, boyama banyosunda asit nötralizasyonu gerekiyorsa Sodyum Asetat tercih edilir. Kalıcı bir çapraz bağ ve buruşmazlık isteniyorsa Glyoxal %40, formaldehitsiz bir kolay bakım apresi hedefleniyorsa Dimetil Üre kullanılır; bu ikisi arasındaki fark ayrı bir konudur. Boyanmış bir zeminde seçili bir bölgenin rengini gidermek (aşındırma baskı) gerekiyorsa Rongalit C Torbalı kullanılır.

Ambalaj miktarı da seçimi etkiler: altı ürün de toptan rafında listelenir, fiyat sayfada görünmez, ambalaj seçilip "Teklif alın" ile teklif istenir. Glyoxal %40 250 kg torba, diğer beş ürün 20-25 kg torba ölçeğinde sunulur.

Neyle karıştırılmaz

Dimetil Üre ile Üre Formaldehitsiz adları nedeniyle karıştırılır; Dimetil Üre doğrudan formaldehitsiz apre ara maddesiyken Üre Formaldehitsiz esas olarak bir gübre hammaddesidir ve katalogda tekstil kullanımı belirtilmez. Fark Formaldehitli ile formaldehitsiz üre farkı yazısında ele alınır.

Rongalit C Torbalı, tekstil ağartmada kullanılan indirgen maddelerle (Sodyum Hidro Sülfit gibi) karıştırılır; burada aşındırma baskı işlevi, orada genel ağartma işlevi öne çıkar, fark Sodyum hidrosülfit ile Rongalit C farkı yazısında ele alınır. DiAmonyum Fosfat Baskı ile Sodyum Asetat da karıştırılır; ikisi de tampon görevi görür ama farklı kimyasal ailedendir ve farklı aşamada devreye girer.

Sık sorulanlar

Tekstil baskısında en çok hangi yardımcı kimyasal kullanılır?

DiAmonyum Fosfat Baskı, reaktif boyarmadde baskı patlarında pH tamponlayıcı olarak en sık kullanılan yardımcı kimyasaldır.

Aşındırma baskı nedir?

Boyanmış bir kumaş üzerinde seçili bir bölgenin rengini indirgen bir ajanla (Rongalit C Torbalı gibi) gidermeye dayanan bir baskı tekniğidir.

Dimetil Üre ile Üre Formaldehitsiz aynı işi mi görür?

Hayır; Dimetil Üre formaldehitsiz kolay bakım apresinin ara maddesidir, Üre Formaldehitsiz ise esas olarak bir gübre hammaddesidir ve katalog verisinde tekstil kullanımı belirtilmez.

Glyoxal %40 yalnızca tekstilde mi kullanılır?

Hayır; kağıt/karton kaplamada nişasta çapraz bağlayıcısı ve deri tabaklamada da kullanılır.