Gıda renklendirici olarak hangi boyar madde

Gıda renklendirici seçimi önce hedeflenen renk tonuna bakar: sarı, turuncu, kırmızı, mavi ve kahverengi tonlar farklı boyar maddelerden gelir. Bunun yanında çözünürlük, ısı/ışık koşullarına dayanım ve hangi kimyasal aileden geldiği de seçimi etkiler; sentetik azo, triarilmetan ve ksanten boyaları ile karamel bazlı bir renklendirici farklı davranış gösterir. Sektörde en sık başvurulan yol, hedeflenen tona en yakın tek bir boyar maddeyi almak, ara bir ton gerektiğinde iki ya da daha fazla boyar maddeyi bir arada kullanmaktır. On boyar maddenin çoğu tek başına kullanılır, ama ara bir ton gerektiğinde sarı ve kırmızı tonlu boyalar bir arada kullanılarak turuncu gibi bir renk elde edilir.

İşin gerektirdiği özellikler

• Renk tonu. Sarı, turuncu, kırmızı, mavi ve kahverengi tonlar farklı boyar maddelerden gelir; ara bir ton gerektiğinde iki ya da daha fazla boyar madde bir arada kullanılabilir.
• Kimyasal aile. Azo grubu boyalar, triarilmetan ve ksanten grubu boyalar farklı yapıdadır; karamel bazlı renklendirici ise tanımlı bir kimyasal madde değil, bir reaksiyon karışımıdır.
• Çözünürlük. Toz hâlindeki boyar maddelerin suda çözünmesi gerekir; sıvı hâlde satılan bir renklendirici doğrudan kullanılabilir.
• Isı/ışık dayanımı. Bazı renklendiriciler ısı, asit ve ışığa karşı daha dayanıklıdır; bu, zorlu üretim koşullarında seçimi belirler.
• Fiziksel form. Dokuz ürün toz hâlinde, biri sıvı hâlde satılır.

Seçenekler

Tüm ürünler Gıda Katkıları ailesinde sınıflandırılır.

Tartrasine

Tartrasine, azo grubu sentetik bir gıda boyasıdır (E102). Parlak limon sarısı renk vermek amacıyla içecekler, şekerlemeler, soslar, ilaç ve kozmetik ürünlerinde kullanılır. Sınırı, diğer sarı tonlu boyalarla karıştırıldığında ortaya çıkan ara tonun ayrıca değerlendirilmesi gerekmesidir.

Sunset Yellow

Sunset Yellow, azo grubu sentetik bir gıda boyasıdır (E110). Turuncu-sarı renk vermek amacıyla içecekler, şekerlemeler, soslar ve bazı ilaç/kozmetik ürünlerinde kullanılır. Sınırı, Tartrasine'e göre daha turuncu bir ton taşıması nedeniyle saf sarı hedeflendiğinde tek başına yeterli olmamasıdır.

Allura Red

Allura Red, gıda, içecek, ilaç ve kozmetik ürünlerinde renklendirici olarak kullanılan sentetik bir azo boyar maddedir (E129). Ayrıntı Allura Red (E129) nedir yazısındadır. Sınırı, Ponceau 4R ve Carmoisine gibi diğer kırmızı tonlu boyalarla renk tonu bakımından karşılaştırılması gerekmesidir.

Ponceau 4R

Ponceau 4R, gıda ve içeceklere kırmızı renk vermek için kullanılan sülfonatlı bir azo boyasıdır (E124). Alkollü içecekler, gazlı içecekler, fırın ürünleri, şekerleme ve konserve meyvelerde renklendirici olarak kullanılır. Sınırı, Allura Red'e göre daha koyu bir kırmızı ton taşımasıdır.

Carmoisine

Carmoisine, naftalin türevi bir azo boyar maddedir (E122). Gıda, içecek ve bazı ilaç/kozmetik ürünlerinde kırmızı-mor renk vermek için kullanılır; genellikle disodyum tuzu formunda, suda çözünür hâlde üretilir. Sınırı, diğer kırmızı boyalardan farklı olarak mor bir alt tona sahip olmasıdır.

Brillant Blue

Brillant Blue, triarilmetan grubundan sentetik bir boyar maddedir (E133). Gıda, içecek, ilaç ve kozmetik formülasyonlarında mavi renk vermek için kullanılır; suda çözünür ve ticari olarak genellikle disodyum tuzu hâlinde üretilir. Sınırı, tek başına yeşil ya da mor gibi ara tonlar için başka bir boyar maddeyle bir arada kullanılması gerekmesidir.

Erythrosine

Erythrosine, tetraiyodofloresein'in disodyum tuzu olan sentetik bir ksanten boyasıdır (E127). Gıda, ilaç kaplamaları ve kozmetik ürünlerde kırmızı renklendirici olarak kullanılır. Sınırı, diğer kırmızı azo boyalardan farklı bir kimyasal aileden (ksanten) gelmesidir.

Quinoline Yellow

Quinoline Yellow, kinolin türevi sülfonatlanmış bileşiklerin sodyum tuzlarından oluşan yeşilimsi-sarı bir sentetik boyar maddedir. Gıdada E104 kodu, ilaç ve kozmetikte D&C Yellow 10 adıyla kullanılır. Sınırı, Tartrasine'in parlak sarısına göre daha yeşilimsi bir ton taşımasıdır.

Chocolate Brown

Chocolate Brown, disazo grubundan sentetik bir gıda boyar maddesidir. Kakao veya karamel rengini taklit etmek amacıyla çikolatalı kek, süt ürünleri, reçel ve bazı işlenmiş gıdalarda kullanılır. Katalogda bu boyar madde sınıfında bir ürün olarak geçer. Ayrıntı Chocolate Brown HT (E155) nedir yazısındadır. Sınırı, tek bir sentetik boya olarak karamel rengin tüm tonlarını karşılamamasıdır.

Sıvı Karamel E 150 D

Sıvı Karamel E 150 D, karbonhidratların sülfit ve amonyum bileşikleri varlığında ısıtılmasıyla elde edilen karmaşık bir reaksiyon karışımıdır. Asit, ışık ve ısıya dayanıklı olduğu için gazlı içecekler, soslar, fırın ürünleri ve alkollü içeceklerde yaygın kullanılır. Ayrıntı Sıvı karamel (E150d) nedir yazısındadır. Sınırı, diğer dokuz üründen farklı olarak tanımlı bir kimyasal madde değil, bir üretim prosesiyle elde edilen renklendirici karışımı olmasıdır.

Karşılaştırma

Ürün	Renk tonu	Kimyasal aile	Fiziksel hâl
Tartrasine	Parlak sarı	Azo	Toz
Sunset Yellow	Turuncu-sarı	Azo	Toz
Allura Red	Parlak kırmızı	Azo	Toz
Ponceau 4R	Koyu kırmızı	Azo	Toz
Carmoisine	Kırmızı-mor	Azo	Toz
Brillant Blue	Mavi	Triarilmetan	Toz
Erythrosine	Kırmızı	Ksanten	Toz
Quinoline Yellow	Yeşilimsi sarı	Kinolin türevi	Toz
Chocolate Brown	Kahverengi	Disazo	Toz
Sıvı Karamel E 150 D	Kahverengi	Reaksiyon karışımı	Sıvı

Tablodaki yedi azo/triarilmetan/ksanten boyası (Tartrasine, Sunset Yellow, Allura Red, Ponceau 4R, Carmoisine, Brillant Blue, Erythrosine) sentetik, suda çözünen toz maddelerdir ve renk tonu bakımından birbirinden ayrılır. Quinoline Yellow ve Chocolate Brown da sentetik boyalardır; farkları daha yeşilimsi bir sarı ile kahverengi/karamel tonuna karşılık gelmeleridir. Sıvı Karamel E 150 D ise ayrı bir kategoridedir: sentetik bir boya değil, ısı ve ışığa dayanıklı bir reaksiyon karışımıdır.

Nasıl seçilir

Seçim önce hedeflenen renk tonuna bakar. Parlak sarı gerekiyorsa Tartrasine, daha yeşilimsi bir sarı gerekiyorsa Quinoline Yellow; turuncu-sarı için Sunset Yellow tercih edilir. Kırmızı tarafında Allura Red, Ponceau 4R, Carmoisine ve Erythrosine farklı alt tonlar taşır; hangisinin seçileceği hedeflenen kırmızının tonuna bağlıdır. Mavi için Brillant Blue, kahverengi/karamel tonu için Chocolate Brown ya da Sıvı Karamel E 150 D kullanılır. Ara bir ton gerekiyorsa sarı ve kırmızı tonlu boyar maddeler bir arada kullanılarak turuncu gibi bir ara ton elde edilebilir.

Isı ve ışığa dayanıklı bir renklendirici gerekiyorsa (gazlı içecek, fırın ürünü gibi zorlu koşullarda) Sıvı Karamel E 150 D öne çıkar.

Ambalaj miktarı da seçimi etkiler: on ürün de toptan rafında listelenir, fiyat sayfada görünmez, ambalaj seçilip "Teklif alın" ile teklif istenir. Dokuz ürün torba ölçeğinde, Sıvı Karamel E 150 D varil ölçeğinde sunulur.

Neyle karıştırılmaz

Tartrasine ile Quinoline Yellow karıştırılır; ikisi de sarı tonlu bir boyar maddedir ama Tartrasine daha parlak, Quinoline Yellow daha yeşilimsi bir sarı verir. Allura Red, Ponceau 4R ve Carmoisine kırmızı tarafında karıştırılır; üçü de azo grubu kırmızı boyadır ama alt tonları (parlak kırmızı, koyu kırmızı, kırmızı-mor) birbirinden ayrılır. Erythrosine de bu üçüyle karıştırılır ama farklı bir kimyasal aileden (ksanten) gelir.

Chocolate Brown ile Sıvı Karamel E 150 D karıştırılır; ikisi de kahverengi/karamel tonu verir ama Chocolate Brown sentetik bir azo boyasıdır, Sıvı Karamel E 150 D ise tanımlı bir üretim prosesiyle elde edilen bir reaksiyon karışımıdır.

Sık sorulanlar

Gıdada en çok hangi renklendirici kullanılır?

Hedeflenen tona göre değişir; sarı için Tartrasine, kırmızı için Allura Red ve Ponceau 4R, mavi için Brillant Blue en sık başvurulan sentetik boyar maddelerdir.

İki renklendirici bir arada kullanılabilir mi?

Evet; sarı ve kırmızı tonlu boyar maddeler bir arada kullanılarak turuncu gibi ara bir ton elde edilebilir.

Sıvı Karamel E 150 D diğer renklendiricilerden farkı nedir?

Sentetik bir azo, triarilmetan ya da ksanten boyası değildir; karbonhidratların sülfit ve amonyum bileşikleriyle ısıtılmasıyla elde edilen bir reaksiyon karışımıdır ve ısı, asit ve ışığa dayanıklıdır.

Renklendiriciler neden ışıktan korunarak saklanır?

Çoğu boyar madde ışığa uzun süre maruz kaldığında renk tonunu kaybedebilir; bu nedenle katalogdaki ürünlerin çoğu ışıktan korunarak saklanır.