Perkloretilen (PERC) nedir, nerede kullanılır

Perkloretilen (PERC), yanmayan ama yağ çözme gücü çok yüksek klorlu bir çözücüdür ve bu iki özelliğin bir aradalığı onu kuru temizleme ile metal yağ almanın standart maddesi hâline getirir. Asıl karışıklık adı benzeyen öteki klorlu çözücülerle, özellikle çok daha düşük sıcaklıkta kaynayan metilen kloridle yaşanır.

Perkloretilen nedir

Perkloretilen (İngilizce Tetrachloroethylene; perklor, PERC ya da tetrakloretilen olarak da anılır), CAS numarası 127-18-4 olan klorlu bir çözücüdür ve Çözücüler ve Glikoller ailesinde yer alır. Oda sıcaklığında sıvı hâldedir; yoğunluğu 1,623 g/mL ile sudan belirgin biçimde ağırdır. Kaynama noktası 121 °C'dir. Klorlu çözücülerin genel özelliği olarak yanmaz; bu davranış onu çoğu hidrokarbon esaslı çözücüden ayırır ve alev riskinin istenmediği ortamlarda kullanılmasının temelini oluşturur. Yoğunluğunun sudan yüksek olması, sıvı hâldeki perkloretilenin suyla temas ettiğinde dibe çökme eğiliminde olduğu anlamına gelir; bu da onu birçok hafif çözücüden ayıran bir başka fiziksel özelliktir. Buna karşılık kanserojen şüphesi taşıyan bir maddedir; resmî sınıflandırması bu nedenle toksik grubundadır.

Nerede kullanılır

Perkloretilenin kullanım alanları, çok yüksek yağ çözme gücü ile yanmaz oluşunun bir araya gelmesinden doğar.

Kuru temizlemede tekstil liflerinin su yerine çözücüyle temizlenmesinde kullanılır; yağ ve kir kalıntısını lif yapısını bozmadan çözer. Su bazlı yıkamanın büzülme veya renk kaçırma riski taşıdığı kumaşlarda bu yöntem tercih edilir. Bu iş için hangi çözücünün seçildiği ayrı bir rehberde ele alınır.

Metal buhar fazlı yağ alma işinde parçalar, perkloretilen buharının dolaştığı kapalı bir sistemde yağdan arındırılır; alev almaması bu banyoların kapalı sistemde çalışmasına imkân tanır. Metal yüzeydeki işleme yağı ve talaş kalıntısı, parça çözücü sıvıya batırılmadan buhar fazında da çözülebilir. Metal yağ alma işinde çözücü seçimi ayrı bir yazıda karşılaştırmalı olarak anlatılır.

Tekstil leke çıkarmada nokta temizliği amacıyla kullanılır; yağ bazlı lekelerin lif zedelenmeden alınmasını sağlar.

Endüstriyel yağ çözmede genel amaçlı degreasing işlerinde uygulanır; yüksek çözme gücü, kalın yağ ve gres tabakalarında da etkilidir. Dört kullanım alanının ortak noktası, çözücünün alev almadan yüksek yağ çözme gücü sunmasıdır.

Nasıl seçilir

Ürün sayfasında Perkloretilen ≥ %99,9 saflıkla tek dereceyle listelenir; ayrı bir teknik veya farma derecesi sunulmaz. Fiziksel hâli sıvıdır ve tek form olarak satılır; yoğunluğu 1,623 g/mL ile katalogdaki daha ağır çözücülerden biridir.

Ambalaj tarafında perakende rafında 1 l şişe, 5 l bidon ve 30 l bidon seçenekleri bulunur; küçük hacimli leke çıkarma işleri için şişe, sürekli tüketen atölyeler için bidon uygundur. Ürün sayfasından sepete eklenerek satın alınır.

Saklama koşulu ürün verisinde nettir: serin ve havalandırılan bir yerde, ışıktan uzakta tutulur; kabı sıkıca kapalı saklanır ve alüminyum kaplarda saklanmaz. Perkloretilenin raf ömrü 36 ay olarak geçer.

Resmî sınıflandırması kanserojen şüphesi taşıyan toksik maddedir; ayrıntılı ifadeler ve tehlike beyanları talep üzerine e-postayla gönderilen güvenlik bilgi formunda yer alır.

Neyle karıştırılmaz

Perkloretilen en çok metilen klorid ile karıştırılır; ikisi de yanmayan klorlu çözücülerdir, ama kaynama noktaları farklıdır. Metilen klorid çok daha düşük sıcaklıkta kaynar ve hızla uçarken, perkloretilen daha yavaş buharlaşır ve farklı bir iş grubunda, boya sökme yerine yağ alma ve kuru temizlemede kullanılır. Fark Metilen klorid ile perkloretilen farkı yazısında ele alınır; metilen kloridin kendisi ürün sayfasında bulunur.

Adı benzeyen trikloretilen de sık karıştırılan bir başka klorlu çözücüdür; farklı bir klor sayısına sahiptir ve bazı işlerde perkloretilenin yerine geçebilir. Her iki madde de klor atomu taşıyan aynı çözücü ailesindendir, ancak molekül yapılarındaki fark kaynama noktasını ve buharlaşma hızını değiştirir. Fark Perkloretilen ile trikloretilen farkı yazısında anlatılır.

Sık sorulanlar

Perkloretilen alevlenir mi?

Hayır, perkloretilen yanmaz bir klorlu çözücüdür ve parlama noktası bulunmaz. Bu özelliği, alev riskinin istenmediği kapalı yağ alma banyolarında kullanılmasının temel nedenidir.

Perkloretilen ile trikloretilen aynı madde mi?

Hayır, ikisi farklı klor sayısına sahip ayrı bileşiklerdir. Adları ve kullanım alanları birbirine yakın olsa da kimyasal kimlikleri farklıdır; fark ayrı bir yazıda karşılaştırmalı olarak ele alınır.

Perkloretilen suyla karışır mı?

Hayır, klorlu çözücüler genel olarak suyla sınırlı oranda karışır ve perkloretilen de bu davranışı gösterir. Çözme gücünü esas olarak yağ ve gres kalıntılarında ortaya koyar.

Perkloretilen alüminyum kapta saklanır mı?

Hayır, ürün verisinde perkloretilenin alüminyum kaplarda saklanmadığı açıkça belirtilir. Saklama koşulu serin, havalandırılan ve ışıktan uzak bir ortam, sıkıca kapalı bir kap olarak tanımlanır; ambalaj malzemesi bu koşullara göre seçilir.